Wie het hele scheppingsverhaal leest, stuit op een verrassing bij de zesde dag.
Steeds is in het voorafgaande sprake van een God die iets zegt en daarmee iets schept.
Maar hier staat: ‘God zei: laten wij mensen maken.”
Wie zijn die ‘wij’? Wat zou dit ‘wij’ kunnen betekenen?
Een eerste interpretatie. God overlegt met zijn engelen of hij de mens zal maken. God realiseert zich dat hij met de schepping van de mens naar zijn beeld en gelijkenis een groot risico neemt. Zal de mens de schepping beheren of zal de mens met zijn onbeperkte wil de schepping te gronde richten?
Daarom overlegt hij met vier van zijn engelen: Liefde, Rechtvaardigheid, Vrede en Waarheid.
Engelen” kunnen hier worden opgevat als symbolen voor fundamentele levenswaarden. En wijze leraren dachten dan ook aan hun gebedenboek. Het Bijbelboek Psalmen waarin de hunker naar gelukkig leven tot uiting komt in de woorden als “ Toon ons HEER , uw liefde. Schenk ons, Heer, uw heil.” Dat gelukkig leven zelf wordt in de Psalmen als volgt aangeduid: ”Liefde en waarheid ontmoeten elkaar, gerechtigheid en vrede omhelzen elkaar. Waarheid ontkiemt uit de aarde, gerechtigheid daalt neer uit de hemel.” Met deze woorden vertellen de psalmen wat dit “wij” van God kan betekenen.
God overlegt dus met zijn engelen. Natuurlijk moet de mens scheppen, zegt Liefde, want de mens naar uw beeld heeft het vermogen om lief te hebben, en dat maakt het leven op aarde juist mooi en vruchtbaar. Nee, niet doen, zegt Waarheid, want de mens is altijd uit op eigen belang. Dat brengt alleen maar ellende. Inderdaad, zo is het, zegt Vrede. Schep toch geen mensen, die maken voortdurend ruzie, en daar komt oorlog na oorlog van. Toch ik ben het met Liefde eens, zegt Rechtvaardigheid. De mens kan goed en kwaad wel in balans brengen. Daarom moeten we het zeker proberen. Maar Waarheid gaf zich niet gewonnen, en bleef bij zijn mening. Zo is Waarheid altijd: ik heb gelijk en het is onzin wat anderen beweren.
En wat deed God? De mens om al die stukjes bij elkaar te brengen, met behulp van Liefde God pakte Waarheid op en liet haar op aarde vallen, waar zij uiteenviel in duizenden stukjes. Toen schiep God de mens om al die stukjes bij elkaar te brengen, met behulp van Liefde en Rechtvaardigheid om zo Vrede te brengen op aarde. De moraal van dit verhaal? Geen mens heeft dé waarheid. of leven.
Een tweede interpretatie is gebaseerd op een zoektocht naar de betekenis van het woord Adam, mens. Zo kwam men in de oorspronkelijk taal, het Hebreeuws, tot het lezen van een splitsing van Adam in A-dam. Het woord ‘dam’ betekent bloed of leven. En in de letter A van Adam zag men een verwijzing naar de woorden liefde, waarheid en eenheid die in het Hebreeuws met dezelfde letter A beginnen. Dat geldt trouwens ook voor het woord vloek, vervloeking. Zo ontstaat dan de volgende lezing: Als een mens met God zijn leven (‘dam”) leeft, ontstaat liefde, waarachtigheid en eenheid. De mens die dat niet doet, roept vervloeking over zich af.
Uit het boek: Vermoeden van Volheid. Wat Bijbelverhalen verhalen.
Niek Werkhoven en Jan Renkema
Ter overweging.
Wijnstokken en wijnranken waren voor de tijdgenoten van Jezus alledaagse, vertrouwde beelden.
Overal in de hofjes van de mensen, langs de weg en op de rotsige bergflanken waren er wijngaarden en rijpten er druiven. Iedereen kon zien hoe ranken die stevig verbonden waren met de wijnstok, goede en rijpe vruchten voortbrachten.
Maar een geknakte rank verdorde, bracht niets meer op, viel af.
Daar zat geen leven meer in en werd daarom gewoon verbrand.
Op dit vertrouwde beeld pikt Jezus in om de mensen duidelijk te maken dat het noodzakelijk is verbonden te blijven met Hem, met de Vader, om het echte leven te vinden, om vruchtbaar te zijn.( vrij naar Peer Verhoeven)
Het zijn prachtige beelden:
God als wijnbouwer,
de eigenaar die zorg draagt en die levenskansen geeft;
Jezus als de enige echte wijnstok,
die zijn leven doorgeeft;
en wij,
die op die wijnstok geënt zijn en die uiteindelijk vrucht dragen.
Deze beelden zeggen alles over het bij elkaar horen van God, Jezus en de mensen.
Het verwoordt dat alleen leven in verbondenheid iets waar maakt van het Rijk van God.
Om uit te kunnen groeien tot een mens van God
mogen we onze kracht en ons voorbeeld halen bij die Man van Nazareth.
Hij is een nooit uitgeputte Bron van leven en van inspiratie.
Los van Hem wordt ons leven dor, droog en vruchteloos.
Maar in verbondenheid met Hem,
puttend uit zijn Geest,
zijn we bij de Wijnbouwer in goede handen.
Geënt op het leven van Jezus levert ons leven vruchten af van liefde,
van goedheid en vrede in overvloed. ( Wim Holterman osfs)