Leiding geven doet iedereen: denk niet alleen aan je carrière op kantoor, of je rol in de kerk, maar ook aan de opvoeding van je kinderen.
Een belangrijke kanttekening: je leidt vooral door het goede voorbeeld te geven, anders gezegd, door te getuigen door je leven. Iedereen leidt, want iedereen beïnvloedt anderen en maakt zo verschil uit.
Paus Franciscus is in deze context een interessante casus: Waar heeft hij zijn manier van leiden geleerd? Waar komt zijn visie vandaag? Een kort antwoord op deze vragen: uit zijn vorming als jezuïet. Welke lessen kunnen we allemaal leren van deze eerste jezuïet die paus werd ?Het gaat om menselijke vaardigheden.
Hoe blijven we gefocust in een chaotische context?
Hoe nemen we beslissingen in moeilijke omstandigheden ?
Hoe verliezen we het grote doel niet uit het oog ?
Zes tips krijgen we…
Tip 1: Ken jezelf.
In 1975 gaf het hoogste orgaan van de jezuïetenorde de definitie van een jezuïet: een zondaar en toch geroepen Jezus’ vriend te zijn. Niemand is volmaakt, maar uiteindelijke zijn we goed en hebben we allen talenten. Denk ook aan Franciscus ‘wapenspreuk: ‘Hij (dwz. Jezus) had medelijden (met de tollenaar Matteus) en koos hem ‘(als leerkring).
Tip 2: Help anderen.
Leiders zijn niet op zichzelf gericht, maar overstijgen zichzelf, houden de blikgericht op een hoger doel. De Regel van de Jezuïeten is zeer afkeurend met betrekking tot persoonlijke ambities van jezuïeten: zo kunnen ze bv. slechts in uitzonderlijke gevallen bisschop worden. De huidige bisschop van Rome verraste door op Witte Donderdag de voeten te wassen van oa. een niet-christelijke vrouwelijke gevangene- als teken van dienstbaarheid.
Tip 3: Doe je eigen was.
‘Ofwel: sta midden in de wereld, erken dat alle mensen met elkaar verbonden zijn en accepteer verantwoordelijkheid voor je beslissingen. De wereld is uiteindelijk een goede plaats. Een Ignatiaans motto is: God vinden in alle dingen. Als- novicemeester zag Jorge Bergoglio aan het vuil aan de schoenen van de jonge jezuïeten hoe ver ze de sloppenwijken in gegaan waren om de armen te bezoeken. De oude schoenen van paus Franciscus hebben ook al veel stof doen opwaaien.
Tip 4: Las mentale pitstops in.
Naast de Geestelijke Oefeningen is het zelfonderzoek een belangrijk onderdeel van de Ignatiaanse spiritualiteit. Dit houdt in dat je elke dag de tijd neemt om te zien hoe God aanwezig was in je leven door Hem te danken, door vergeving te vragen wanneer je Gods plan uit het oog verloor, en te bidden om zijn zegen voor de komende periode. Zo kunnen actie en reflectie elkaar versterken en blijf je gefocust op je uiteindelijk doel: meewerken aan de opbouw van Gods Rijk.
Tip 5: Pak je kansen.
Je mogelijkheden om verschil uit te maken liggen bovenal in het heden en ‘Je weet maar nooit!’schijnbaar onbelangrijke uitspraken of acties blijken achteraf van grote invloed te zijn geweest. Wij zijn gevormd tot wie we nu zijn door onze ervaringen in het verleden. De paus werd toen hij 35 was, tijdens de militaire dictatuur,overste van de Argentijnse jezuïeten. Stond hij toen te veel op de gehoorzaamheid van zijn medebroeders ? De ervaringen van die tijd draagt hij mee.
Tip 6: Wees vrij.
De Geestelijke Oefeningen helpen ons om bij het nemen van beslissingen vrij te worden van gehechtheden die zich tussen ons en God plaatsen. De zekerheden die deze gehechtheden geven, zijn vals. We worden uitgenodigd de toekomst open tegemoet te gaan, in vertrouwen, zonder angst voor missers. Paus Franciscus ziet de kerk veel liever als een klein autootje met een paar flinke deuken, dan als een chique oldtimer die meestal in de garage staat.
Ter overweging.
Zwijg stil
en noem Mij niet de Heilige Gods
voordat je in je hart de vreemdeling hebt geheiligd
en hem verwelkomd hebt in je midden.
Zwijg stil
en noem Mij niet de Rechtvaardige
voordat je het volle pond hebt betaald
aan de rijstboeren en koffieplukkers in het Zuiden.
Zwijg stil
en noem Mij niet de Verlosser
voordat je je hebt bekommerd
om de gevangen en gemartelde mens,
de zieken en de zwakken.
Zwijg stil
en noem Mij met geen enkele naam
voordat je een eindweegs
mijn weg bent gegaan naar de naamlozen in deze wereld.
Kees Pannekoek