Ignace is dominicaan en theoloog, mede-voorganger in Dominicus Gent en was meer dan 25 jaar hoofdredacteur van TGL (Tijdschrift voor Geestelijk Leven). Ignace was ook docent theologie aan het CPRL (centrum voor priesteropleiding op rijpere leeftijd), het HIG (hoger instituut voor godsdienstwetenschappen Antwerpen), studentenpastor in Gent (KUC) en 15 jaar pastor in West Zeeuws Vlaanderen. Ignace is een predikbroeder in hart en nieren en preekte dus heel wat retraites in Vlaanderen en Nederland.
Ignace houdt de vinger aan de theologische pols. In deze bijdrage deelt hij zijn mening over de interactie tussen de tijdgeest en geloof vandaag en over de kerk. Van angst naar HOOP.
Angst voor de toekomst
We worden op onze dagen geconfronteerd met een dreiging die we nog niet hebben meegemaakt. De crisissen stapelen zich op. Het is het geval in de kerk, in de zorgsector, in de politiek, in het gevangeniswezen, in de landbouw, in het klimaat, in de oorlogen die steeds meer onze kant opschuiven. Het onderwijs is haar alom geprezen reputatie kwijt gespeeld. Meer dan een halve eeuw kommerloze vrede in Europa is in een zucht omgebogen in een gevoel van onbehagen en machteloosheid. De vraag om meer bewapening roept angstwekkende beelden op. Het zijn zoveel zaken die onrust en angst veroorzaken.
We voelen ons verloren middenin een wereldgebeuren waar enkele grote tenoren het voor het zeggen hebben. Ze leggen hun wil op zonder rekening te houden met wat het met mensen doet. De ellende die ze onder miljoenen mensen veroorzaken is niet te bevatten. We zoeken soelaas in de hoop dat iedereen zich kan bekeren, ook zij die het wereldgebeuren bepalen. Want iemand moet er mee beginnen. Wie of wat of waar dan ook.
“Midden onder u”
Het is niet bepaald een vreedzame samenleving die we aantreffen in Jezus’ dagen. De Romeinse macht is al even genadeloos als de machthebbers vandaag. Is er in die dagen überhaupt hoop voor het rijk Gods waar Jezus het voortdurend over heeft? Hij zegt nadrukkelijk dat het heel nabij is, dat het te gebeuren staat. Het klinkt weinig geloofwaardig. En toch zegt hij het: het rijk Gods is midden onder u.
Wilde hij misschien zichzelf moed inspreken? Jezus die denkt iets te kunnen teweegbrengen met de hulp van die enkele sympathisanten die hem omringen. En toch krijgen zij de boodschap dat ze niet mogen terugdeinzen. De doorbraak is namelijk nakend. Zo lezen we het bij Marcus: “Voorwaar ik zeg u: onder de hier aanwezigen zijn er die de dood niet zullen ervaren, voordat zij zien dat het rijk Gods is gekomen in kracht.” (Marcus 9, 1, en ook Matteus 3,2 en Lucas 17,21).
Een alternatief ?
Biedt het evangelie van Jezus Christus nog hoop? Biedt het een alternatief? Of moeten we toegeven dat het enkel een schrale troost is voor wie nog droomt van een betere wereld? Wat heeft Jezus uiteindelijk bereikt? Hij heeft hier en daar mensen geholpen. Dat is waar.
Maar wat betekent het in het groter geheel! Het land bezet door de Romeinen, die niet bepaald zachtaardige lieden waren. Mensen aan hun lot overgelaten door de priesterkaste die mee heult met de bezetter. Armen en weduwen die als het vuil van de straat worden behandeld. En dan zegt deze man: het rijk Gods is nabij. Hij kan moeilijk geloofd hebben dat er zich plots een fundamentele kentering zou voordoen. Hij heeft aan den lijve het tegendeel ondervonden. En toch blijft hij zeggen: het rijk Gods is nabij.
Woestijn als leerschool
Misschien is de woestijn die zijn tijd was zijn leerschool geweest, zoals het voor zoveel anderen het geval is geweest. Mozes, Elia, Paulus, Charles de Foucauld, de Trappisten in Tibhirine, Jacques Mourad. Allen zijn de woestijn in getrokken. Het heeft voor ieder van hen een nieuw begin betekend. Marcus begint zijn evangelie er mee: Jezus gaat de woestijn in. Daar wordt hij op de proef gesteld. Daar is ook de plaats waar JHWH zich heeft laten kennen, zijn “abba”. Zo heel anders dan de vele goden en godinnen die op zoveel plaatsen werden vereerd. Zo wordt het ook symbolisch uitgebeeld in de tempel waar de joden JHWH vereerden.
Ark van het verbond
Wanneer Pompeius in 63 voor Christus de tempel in Jeruzalem betrad, zag hij … niets. Geen beeld van die zogezegd machtige god. Enkel een kleine koffer die hij allicht over het hoofd heeft gezien. De ark van het verbond. Dat is een koffer die veel weg heeft van een kleine doodskist.
Op de kist zijn twee engelen te zien die met hun vleugels een soort troon open houden. Een troon die leeg is. Het is de plaats waar de aanwezigheid van JHWH vermoed wordt. De troon is leeg als symbool dat mensen de aanwezigheid van God niet kunnen claimen. Daarmee wordt de vraag open gehouden: waar is nu onze God?! Hij is immers aanwezig als de afwezige.
Aanwezig als de afwezige
En toch is de ark dé plaats van de aanwezigheid van JHWH. De ark van het verbond bevat namelijk enkele voorwerpen die verwijzen naar zijn aanwezigheid. Dat zijn de stenen tafels met de “woorden van het leven” die Mozes ontvangen heeft, de kruik vol manna die ze tijdens de woestijntocht uit de hemel ontvingen en de staf van Aaron, onontbeerlijk in een lastige tocht om overeind te blijven.
Het zijn symbolen van de manier waarop JHWH aanwezig is bij zijn volk. Zij verwijzen ondubbelzinnig naar de tocht door de woestijn. Naar menselijke inzet en zorg voor elkaar. Het gaat om de weg van bevrijding uit het slavenhuis. Samen nemen mensen het op voor elkaar.
Rijk Gods
Het helpt ons begrijpen wat er met “rijk Gods” bedoeld is. Het stelt geen macht voor in deze wereld. Het heeft geen allure die ontzag inboezemt. Het is geen huis dat systematisch kan worden gebouwd in de hoop alsmaar groter te worden. Het heeft niets te maken met een instituut dat probeert zoveel mogelijk leden te verzamelen. Het gaat niet om een organisatie of een ideologie. Het gaat veeleer om een gebeuren. Het gebeurt in onze inzet voor de medemens, in het meeleven met wie niet gezien of aanvaard worden. Het gaat om de houding in het gewone leven, geïnspireerd door Jezus’ voorbeeld.
Zaadjes van vrede
Zo kan het rijk Gods wellicht worden voorgesteld. Het is geen entiteit zoals het kerkinstituut. Het gaat om een kwaliteit van leven zoals het zich dagdagelijks in ons midden afspeelt. De hele geschiedenis door en in alle godsdiensten zijn er mensen die zaadjes van vrede en zorg rondstrooien.
Ook de evangelisten vertellen welke spirituele kracht van Jezus is uitgegaan, een kracht die hem dreef naar arme en kwetsbare mensen, naar zondaars en tollenaars. Zijn boodschap heeft geen mensenlevens gekost, hij heeft geen gewapend verzet gepreekt. Ook geen slaafse onderdanigheid. Hij heeft een andere weerbaarheid getoond. Een radicaal alternatief. In het spoor van de profeten voor hem gelooft hij tegen alles in dat een nieuwe wereld mogelijk is. Hier en nu. Uitermate fragiel, maar … een heel andere wereld.
(Ignace D’hert o.p. 5/03/2025)
Andere boeiende en bevrijdende bijdragen lees en zie onderstaande link : https://bijlichten.be/category/dhertelingen/